/Carnuntum – północna austriacka stolica imperium rzymskiego

Carnuntum – północna austriacka stolica imperium rzymskiego

Nie trzeba jechać na Południe Europy, aby zwiedzić zabytki dawnego Cesarstwa Rzymskiego. Jedno z największych rzymskich miast, zachowane w dobrym stanie do naszych czasów, znajduje się zaledwie na 15 km na południowy-zachód od Bratysławy, w pobliżu austriackiego Hainburga nad Dunajem.





Mowa o Carnuntum – rzymskim obozie wojskowym i stolicy rzymskiej prowincji Panonia, a od II wieku – Górna Panonia. Carnuntum – to nie tylko największy w Europie Środkowej rzymski zabytek, ale również jedna z najważniejszych atrakcji turystycznych Austrii, którą warto odwiedzić podczas pobytu w rejonie Wiednia i Bratysławy. Znaczenie Carnuntum wynikało z jego przygranicznego położenia – za Dunajem, w miejscu dzisiejszej Bratysławy rozciągały się już ziemie barbarzyńców. Dlatego Carnuntum to nie tylko miasto, ale i potężna forteca z całym systemem umocnień, których zadaniem było ochraniać północne granice Imperium.

Jednak myliłby się ten, kto myśli, że Rzymianie unikali kontaktów z sąsiednimi barbarzyńskimi plemionami. Carnuntum był ostatnim rzymskim miastem na słynnym Szlaku Bursztynowym, który był aktywnie wykorzystywany dla handlu z Regionem Bałtyku.

Na początku Carnuntum było celtyckim grodziskiem, które zostało zdobyte przez Rzymian. Swoją bazę wojskową miał tu przyszły cesarz Tyberiusz, w 6 roku naszej ery. Obóz wojskowy stał się ważnym fragmentem limesu (Limes Romanum), czyli systemu umocnień na granicy z barbarzyńcami. Ze wschodu uzupełniał go mniejszy obóz Gerulata, który obecnie znajduje się na terytorium Bratysławy (dzielnica Rusovce).

Na początku II wieku Carnuntum stał się stolicą nowej prowincji Górna Panonia. Podczas wojny z Markomanami znajdowała się tu główna rezydencja cesarza Marka Aureliusza. O znaczeniu tego miasta świadczy fakt, że w 308 roku właśnie tu odbyło się spotkanie trzech cesarzy – Dioklecjusza, Maksymiliana i Galeriusza, którzy rozmawiali o przyszłym modelu zarządzania Imperium.

Gospodarka

Położone na Szlaku Bursztynowym, Carnuntum przeżywało błyskawiczny rozwój gospodarczy i stało się silnym ośrodkiem rzymskiej kultury, która promieniowała również na sąsiednie ziemie barbarzyńców. W II wieku mogło tu żyć nawet 40 tysięcy osób – zarówno Rzymian, jak i przedstawicieli miejscowych plemion.

Przy obozie wojskowym istniały osady rodzin żołnierzy i osób, którzy wykonywali usługi dla wojska. Znajdował się tu amfiteatr dla 7 tysięcy osób, na którym można było rozgrywać również morskie bitwy (na Dunaju).

Obok wojskowej osady wyrosło cywilne miasto (Vicus), założone przez rzymskich obywateli, którzy prowadzili interesy w Panonii. Jak w każdej rzymskiej metropolii, tak i tutaj były ogromne banie, forum, świątynie (w tym największa, poświęcona Jupiterowi), a także cywilny amfiteatr na 13 – 15 tysięcy widzów (zamknięty w IV wieku, na jego miejscu wyrósł kościół). Działały tu liczne przedsiębiorstwa produkcyjne, w tym znana na całą Panonię cegielnia. Pod ulicami miasta była kanalizacja, co w tych czasach było symbolem luksusu.

Dzisiejsze Carnuntum

Dziś na terytorium dawnego rzymskiego miasta znajduje się park archeologiczny. Ruiny cywilnej metropolii znajdują się w pobliżu dzisiejszego miasteczka Petronel-Carnuntum. Turyści mogą podziwiać ruiny i rekonstrukcje dawnych budynków (na przykład Dom Lucjusza, odbudowany z wykorzystaniem starej rzymskiej technologii), amfiteatru i ulic.

Z dawnego wojskowego miasta do naszych czasów przetrwał tylko amfiteatr. W Bad Deutsch Altenburg, miejscowości leżącej 3 km na południe od Hainburga, znajduje się Muzeum Carnuntinum, w którym można obejrzeć najcenniejsze pamiątki po „Północnej Stolicy” Rzymian (przedmioty pochodzące z wykopalisk).

To nie jedyne rzymskie atrakcje w pobliżu Bad Deutsch – Altenburga. Kilka kilometrów od Hainburga, pośrodku upstrzonego wiatrakami pola wznosi się potężny rzymski łuk triumfalny. Na ślady Rzymian można natrafić praktycznie wszędzie, stąd właśnie nie bez przyczyny ten region u podnóża Karpat Austriackich jest nazywany Romerland – Rzymski Kraj.

Jakub Łoginow