Sunday, Jun 25th

Last update:03:26:50 AM GMT

You are here:

Please enable JavaScript!
Bitte aktiviere JavaScript!
S'il vous plaît activer JavaScript!
Por favor,activa el JavaScript!
antiblock.org

W dwadzieścia lat po rozpadzie Czechosłowacja nadal istnieje

Email Drukuj PDF
Ocena użytkowników: / 4
SłabyŚwietny 

Fot. Wikipedia

Okrągła rocznica niepodległości w każdym innym przypadku byłaby okazją do wielkiego świętowania. Jednak u naszych sąsiadów Czechów 20-lecie niezależnego państwa wcale nie stało się okazją do radości.


Trochę bardziej tę rocznicę zauważono na Słowacji, jednak była to bardziej okazja do wspomnień i analiz, a nie do świętowania. Może dlatego, że 1 stycznia 1993 roku większość Czechów i Słowaków wcale nie chciała rozwodu – ludzie przeważnie uznawali Czechosłowację za swoją ojczyznę i udany projekt. Na Słowacji co prawda rósł w siłę ruch niepodległościowy, ale zwolennicy podziału państwa byli zdecydowanie w mniejszości.

Równocześnie jednak po upadku komunizmu i uwidocznieniu się diametralnych różnic interesów między obiema republikami w obu społeczeństwach narastało przekonanie, że prędzej czy później rozwód będzie musiał nastąpić. Słowacki prawicowy polityk i były dysydent Jan Czarnogórski wysunął wtedy pomysł, by na razie państwo przekształcić w konfederację i rozdzielić się dopiero w momencie wstąpienia Konfederacji Czech i Słowacji do Unii Europejskiej, co zapobiegłoby negatywnym skutkom podziału. Większość społeczeństwa skłaniała się właśnie do tego typu idei. Rosło przekonanie o tym, że formuła wspólnego państwa powoli się wyczerpuje, ale z drugiej strony Czechy i Słowacja nie są jeszcze (mowa o latach 1990-92) gotowe do samodzielności, więc na razie lepiej poczekać i nie ryzykować.

Decyzja o „aksamitnym rozwodzie”, która zapadła w lecie 1992 roku, była w tej sytuacji dla większości społeczeństwa zaskoczeniem, żeby nie powiedzieć szokiem. Obaj liderzy: słowacki premier Vladimir Mecziar i premier Czech Vaclav Klaus, szli bowiem do wyborów z hasłem zachowania federacji, przy równoczesnym wywalczeniu dla swojej republiki jak największej samodzielności i przywilejów. Gorącym zwolennikiem Czechosłowacji (wówczas już coraz częściej pisanej jako Czecho-Słowacja) był federalny prezydent Vaclav Havel. Jednak po wyborach w 1992 roku sytuacja polityczna była patowa: w Czechach zwyciężyli prozachodni liberałowie gospodarczy, a na Słowacji – ksenofobiczni, prorosyjscy nacjonaliści, których poglądy na gospodarkę były próbą poszukiwania trzeciej drogi między komunizmem a kapitalizmem. Czesi parli do reform i Unii, Słowacy również chcieli integracji z Zachodem, ale przy równoczesnej ścisłej współpracy z Rosją i bez bolesnych reform. Bez porozumienia czeskich liberałów i słowackich postkomunistycznych nacjonalistów stworzenie federalnego rządu było niemożliwe. I w tej sytuacji, po kilku miesiącach bezskutecznego poszukiwania porozumienia, obaj liderzy uznali, że jedynym wyjściem jest podział wspólnego państwa.

Rozwód nastąpił więc o kilkanaście lat wcześniej, niż wszyscy planowali i był nie tyle skutkiem dążeń narodowościowych Czechów i Słowaków, ale bieżącym manewrem politycznym. Początkowo geopolityczne drogi obu republik rzeczywiście poszły w przeciwnych kierunkach. Czechy poszły ostro na Zachód, a Słowacja, rządzona w autorytarny sposób przez Vladimira Mecziara, stowarzyszyła się z Rosją, Białorusią i Serbią Miliszevicia i popadła w międzynarodową izolację. Mecziar nawet wyraził chęć wstąpienia Słowacji do Związku Białorusi i Rosji, ale pomysł ten nie doszedł do skutku. Za to między Czechami a Słowacją zaczęły wyrastać zasieki i pojawiły się kontrole graniczne. A w miarę postępów Polski, Czech i Węgier w reformach i integracji euroatlantyckiej powoli zaczęło do wszystkich docierać, że Słowacja wypadnie poza nawias zjednoczonej Europy, a czesko-słowacka granica stanie się granicą zewnętrzną Unii Europejskiej i Strefy Schengen (podobnie miało się stać z granicą polsko-słowacką i węgiersko-słowacką). Pojawiła się nawet groźba, że Słowacy dla wjazdu do Czech i Polski będą potrzebować wiz – podobnie jak Ukraińcy czy Białorusini. Te wszystkie zagrożenia spowodowały otrzeźwienie wśród Słowaków, którzy w 1998 roku odsunęli autorytarnego Mecziara od władzy i rozpoczęli przyspieszone reformy, dzięki którym udało im się (w ostatniej chwili) dogonić sąsiadów i wejść do Unii w tym samym czasie, co Czechy, Polska i Węgry.

Dziś, gdy wskutek członkostwa w układzie Schengen między Czechami a Słowacją znów nie ma kontroli granicznych, życie zwykłych ludzi zaczęło znów przypominać to z czasów wspólnego państwa. Tym bardziej, że dzięki obecności obu krajów w UE pomiędzy nimi automatycznie nastały takie dobrodziejstwa, jak wspólny rynek, swoboda przemieszczania się, osiedlania, podejmowania pracy i studiów w sąsiednim kraju. A regulacje w tym zakresie istniejące pomiędzy Czechami a Słowacją są jeszcze bardziej liberalne, niż to wynika z samego członkostwa w Unii. Widać to chociażby na przykładzie gęstej siatki połączeń autobusowych i kolejowych między czeskimi a słowackimi miastami. Jest ona tak rozbudowana, jak połączenia krajowe, nawet cena biletów jest taka jak na trasy wewnętrzne, a nie międzynarodowe. Różnicę widać wyraźnie, jeśli porównamy połączenia między Czechami a Słowacją z ich niemal całkowitym brakiem pomiędzy Słowacją a Polską.

Obecnie jak i w czasach Czechosłowacji wielu Słowaków podejmuje pracę i studia w Pradze i Brnie, a mieszkając w Czechach, „imigranci” ze wschodu mówią w swoim języku i są doskonale zrozumiani. Chociaż to już powoli przestaje być tak oczywiste: o ile na Słowacji wciąż jest obecny język czeski (w telewizji, księgarniach, czasopismach) i wszyscy go świetnie rozumieją, to w drugą stronę to tak nie działa i młode pokolenie Czechów ma już problem ze zrozumieniem Słowaków. Dotyczy to zwłaszcza Pragi, gdzie ludzie mówią ze specyficznym akcentem i używają wielu slangowych słów, wskutek czego praski dialekt jest rzeczywiście niezrozumiały dla Polaka i niepodobny do języka słowackiego. Zupełnie inaczej jest na czeskim Śląsku i Morawach: tamtejsza forma języka czeskiego ma wiele słowackich zapożyczeń, podobną wymowę itp. Zresztą, te różnice są odczuwalne również dla nas: Polak nie znający języka czeskiego ani słowackiego dość dobrze zrozumie Słowaka, ale także mieszkańca Ostrawy, Śląska Cieszyńskiego, Brna czy Ołomuńca, ale już w Pradze prędzej się dogadamy np. po niemiecku, niż mówiąc każdy w swoim języku.

Gdyby historia potoczyła się inaczej i na Słowacji przetrwał autorytaryzm, dziś niemal wszyscy przeklinaliby podział tak udanego państwa, jakim była Czechosłowacja. Między Czechami a Słowacją pojawiłaby się „nowa żelazna kurtyna”, Czechy byłyby w Unii, a Słowacja stałaby się izolowaną od zachodniego świata „drugą Białorusią”. Na szczęście ten czarny scenariusz się nie ziścił. Dziś można spotkać się z opinią, że wraz ze wstąpieniem obu krajów do strefy Schengen, w 2007 roku nastąpiło de facto odnowienie Czecho-Słowacji, oczywiście nie formalne, ale jako rzeczywiste ścisłe partnerstwo obu niepodległych krajów, które razem są częścią wspólnego europejskiego rynku. Nie sposób zaprzeczyć, że obecnie wzajemne relacje Bratysławy i Pragi są wzorowe, o wiele lepsze, niż w czasach wspólnego państwa. Dla zwykłych ludzi nic się nie zmieniło – tak jak przed 20 laty mogą bez ograniczeń mieszkać, pracować czy studiować w sąsiednim kraju, z tą różnicą że teraz każde państwo żyje na własny rachunek. I dzięki temu znikły w końcu wzajemne animozje, które istniały w Czechosłowacji przez cały okres jej funkcjonowania.

---

Może Cię zainteresować:

Bezpłatny internetowy kurs języka czeskiego

Język czeski. Podręcznik do nauki słownictwa

Język słowacki. Podręcznik dla początkujących

Bratysława i Wiedeń. Przewodnik po sercu Europy

Dodaj komentarz

Kod antysapmowy
Odśwież

Spodobało się? Jesteś tu pierwszy raz? Zostań z nami na dłużej! Zapisz się na newsletter (w każdej chwili możesz się wypisać) i polub naszą stronę na Facebooku:

www.facebook.com/porteuropa.eu

Wpisz swój adres e-mail.
Będziesz otrzymywał nasz newsletter.
adres e-mail
Miasto

Informacje o wydajności

Application afterLoad: 0.000 seconds, 0.32 MB
Application afterInitialise: 0.017 seconds, 1.44 MB
Application afterRoute: 0.022 seconds, 2.07 MB
Application afterDispatch: 0.096 seconds, 2.95 MB
Application afterRender: 0.282 seconds, 3.64 MB

Zużycie pamięci

3845968

Zapytań do bazy danych: 43

  1. SELECT *
      FROM pl_session
      WHERE session_id = 'p87503odbi5hkh4vcrt6a39at2'
  2. DELETE
      FROM pl_session
      WHERE ( time < '1498356617' )
  3. SELECT *
      FROM pl_session
      WHERE session_id = 'p87503odbi5hkh4vcrt6a39at2'
  4. INSERT INTO `pl_session` ( `session_id`,`time`,`username`,`gid`,`guest`,`client_id` )
      VALUES ( 'p87503odbi5hkh4vcrt6a39at2','1498362017','','0','1','0' )
  5. SELECT *
      FROM pl_components
      WHERE parent = 0
  6. SELECT folder AS type, element AS name, params
      FROM pl_plugins
      WHERE published >= 1
      AND access <= 0
      ORDER BY ordering
  7. SELECT m.*, c.`option` AS component
      FROM pl_menu AS m
      LEFT JOIN pl_components AS c
      ON m.componentid = c.id
      WHERE m.published = 1
      ORDER BY m.sublevel, m.parent, m.ordering
  8. SELECT template
      FROM pl_templates_menu
      WHERE client_id = 0
      AND (menuid = 0 OR menuid = 1773)
      ORDER BY menuid DESC
      LIMIT 0, 1
  9. SELECT *
      FROM pl_jcomments_settings
  10. SELECT a.*, u.name AS author, u.usertype, cc.title AS category, s.title AS section, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug, g.name AS groups, s.published AS sec_pub, cc.published AS cat_pub, s.access AS sec_access, cc.access AS cat_access  , ROUND( v.rating_sum / v.rating_count ) AS rating, v.rating_count
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      LEFT JOIN pl_sections AS s
      ON s.id = cc.section
      AND s.scope = "content"
      LEFT JOIN pl_users AS u
      ON u.id = a.created_by
      LEFT JOIN pl_groups AS g
      ON a.access = g.id
      LEFT JOIN pl_content_rating AS v
      ON a.id = v.content_id
      WHERE a.id = 5100
      AND (  ( a.created_by = 0 )    OR  ( a.state = 1
      AND ( a.publish_up = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_up <= '2017-06-25 03:40:17' )
      AND ( a.publish_down = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_down >= '2017-06-25 03:40:17' )   )    OR  ( a.state = -1 )  )
  11. UPDATE pl_content
      SET hits = ( hits + 1 )
      WHERE id='5100'
  12. SELECT a.id, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      WHERE a.catid = 1282
      AND a.state = 1
      AND a.access <= 0
      AND ( a.state = 1 OR a.state = -1 )
      AND ( publish_up = '0000-00-00 00:00:00' OR publish_up <= '2017-06-25 03:40:17' )
      AND ( publish_down = '0000-00-00 00:00:00' OR publish_down >= '2017-06-25 03:40:17' )
      ORDER BY a.ordering
  13. SELECT a.id, a.sectionid, a.access, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      WHERE a.id = 5100
  14. SELECT count(*)

      FROM pl_jcomments

      WHERE object_id = 5100

      AND object_group = 'com_content'

      AND published = 1
  15. SELECT id, title, module, position, content, showtitle, control, params
      FROM pl_modules AS m
      LEFT JOIN pl_modules_menu AS mm
      ON mm.moduleid = m.id
      WHERE m.published = 1
      AND m.access <= 0
      AND m.client_id = 0
      AND ( mm.menuid = 1773 OR mm.menuid = 0 )
      ORDER BY position, ordering
  16. SELECT parent, menutype, ordering
      FROM pl_menu
      WHERE id = 1773
      LIMIT 1
  17. SELECT parent, menutype, ordering
      FROM pl_menu
      WHERE id = 1771
      LIMIT 1
  18. SELECT count(*)
      FROM pl_menu AS m

      WHERE menutype='mainmenu'
      AND published='1'
      AND access <= '0'
      AND parent=0
      AND ordering < 140
  19. SELECT params
      FROM pl_modules
      WHERE `module`='mod_janews2'
  20. SELECT created
      FROM pl_content a
      ORDER BY created DESC
      LIMIT 1
  21. SELECT *, RAND() AS ordering
      FROM pl_banner
      WHERE showBanner = 1
      AND (imptotal = 0 OR impmade < imptotal)
      AND cid = 20
      AND catid = 1313
      ORDER BY sticky DESC, ordering
      LIMIT 0, 1
  22. UPDATE pl_banner
      SET impmade = impmade + 1
      WHERE bid = 329
  23. INSERT INTO pl_bannertrack ( track_type, banner_id, track_date )
      VALUES ( 1, 329, '2017-06-25' )
  24. SELECT *, RAND() AS ordering
      FROM pl_banner
      WHERE showBanner = 1
      AND (imptotal = 0 OR impmade < imptotal)
      AND cid = 20
      AND catid = 1230
      ORDER BY sticky DESC, ordering
      LIMIT 0, 1
  25. UPDATE pl_banner
      SET impmade = impmade + 1
      WHERE bid = 100
  26. INSERT INTO pl_bannertrack ( track_type, banner_id, track_date )
      VALUES ( 1, 100, '2017-06-25' )
  27. SELECT *, RAND() AS ordering
      FROM pl_banner
      WHERE showBanner = 1
      AND (imptotal = 0 OR impmade < imptotal)
      AND cid = 20
      AND catid = 1250
      ORDER BY sticky DESC, ordering
      LIMIT 0, 1
  28. UPDATE pl_banner
      SET impmade = impmade + 1
      WHERE bid = 319
  29. INSERT INTO pl_bannertrack ( track_type, banner_id, track_date )
      VALUES ( 1, 319, '2017-06-25' )
  30. SELECT *, RAND() AS ordering
      FROM pl_banner
      WHERE showBanner = 1
      AND (imptotal = 0 OR impmade < imptotal)
      AND cid = 20
      AND catid = 1274
      ORDER BY sticky DESC, ordering
      LIMIT 0, 1
  31. UPDATE pl_banner
      SET impmade = impmade + 1
      WHERE bid = 326
  32. INSERT INTO pl_bannertrack ( track_type, banner_id, track_date )
      VALUES ( 1, 326, '2017-06-25' )
  33. SELECT cc.id, cc.userid, cc.comment, cc.name, cc.username, cc.email, cc.date, cc.object_id, cc.object_group, '' AS avatar
     
      FROM pl_jcomments AS cc
     
      LEFT JOIN pl_content AS c
      ON c.id = cc.object_id
     
      WHERE cc.published = 1
       
      AND c.access <= '0'
       
      AND (c.publish_up = '0000-00-00 00:00:00' OR c.publish_up <= '2017-06-25 03:40:17')
       
      AND (c.publish_down = '0000-00-00 00:00:00' OR c.publish_down >= '2017-06-25 03:40:17')
       
      AND cc.object_group = 'com_content'
     
      ORDER BY cc.date DESC
     
      LIMIT 10
  34. SELECT a.id, a.sectionid, a.access, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      WHERE a.id = 522
  35. SELECT a.id, a.sectionid, a.access, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      WHERE a.id = 1412
  36. SELECT a.id, a.sectionid, a.access, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      WHERE a.id = 5513
  37. SELECT a.id, a.sectionid, a.access, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      WHERE a.id = 2462
  38. SELECT a.id, a.sectionid, a.access, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      WHERE a.id = 5469
  39. SELECT a.id, a.sectionid, a.access, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      WHERE a.id = 5277
  40. SELECT a.*, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_content_frontpage AS f
      ON f.content_id = a.id
      INNER JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      INNER JOIN pl_sections AS s
      ON s.id = a.sectionid
      WHERE ( a.state = 1
      AND s.id > 0 )
      AND ( a.publish_up = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_up <= '2017-06-25 03:40:17' )
      AND ( a.publish_down = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_down >= '2017-06-25 03:40:17' )
      AND a.access <= 0
      AND cc.access <= 0
      AND s.access <= 0
      AND s.published = 1
      AND cc.published = 1
      ORDER BY a.hits DESC
      LIMIT 0, 9
  41. SELECT *
      FROM pl_banner
      WHERE showBanner = 1
      AND (imptotal = 0 OR impmade < imptotal)
      AND cid = 20
      AND catid = 1276
      ORDER BY sticky DESC, ordering
      LIMIT 0, 1
  42. UPDATE pl_banner
      SET impmade = impmade + 1
      WHERE bid = 316
  43. INSERT INTO pl_bannertrack ( track_type, banner_id, track_date )
      VALUES ( 1, 316, '2017-06-25' )

Zapytań w trybie zgodności: 0

    Wczytane pliki języka

    Nieprzetłumaczone frazy - tryb diagnostyczny

    Brak

    Nieprzetłumaczone frazy - tryb projektanta

    Brak