/Gmina Zabierzów zawstydziła Kraków. Działania antysmogowe ambitniejsze, niż w Krakowie

Gmina Zabierzów zawstydziła Kraków. Działania antysmogowe ambitniejsze, niż w Krakowie

Smog w Krakowie w aż 30% pochodzi z gmin ościennych, w których problem z paleniem byle czym w starych piecach jest jeszcze większy, niż w samym mieście. W powszechnej opinii podkrakowskie gminy nie walczą z tym problemem lub jedynie pozorują działania. Są jednak wyjątki. Przykładem jest Gmina Zabierzów, która w zeszłym roku zlikwidowała więcej pieców w przeliczeniu na mieszkańca, niż Kraków.




Zlikwidowano 170 pieców w 2016 roku. To tak, jakby Kraków zlikwidował ich 5950

W 2016 roku w ramach zabierzowskiego PONE udało się zlikwidować 170 starych pieców-kopciuchów. Spośród nich, aż 132 piece zastąpiono kotłami gazowymi. W 23 przypadkach zainstalowano nowoczesne kotły węglowe 5 klasy, w 8 przypadkach – nowoczesne kotły na biomasę.

W całej aglomeracji krakowskiej wciąż kopci kilkadziesiąt tysięcy starych pieców, wobec czego likwidacja 170 „kopciuchów” jest zaledwie kroplą w morzu potrzeb. Sytuacja wygląda jednak nieco inaczej, gdy tę ilość zestawimy z liczbą mieszkańców. Gmina Zabierzów jest aż 35 razy mniejsza (ludnościowo), niż Kraków. Mnożąc 35 przez 170 uzyskujemy ciekawą liczbę: 5950. Inaczej mówiąc, to co zrobiła gmina Zabierzów odpowiadałaby likwidacji przez Kraków 5950 pieców. Tymczasem w Krakowie w zeszłym roku zlikwidowano 4200 palenisk – przy czym był to rok rekordowy ze względu na 100% dotację, w 2017 roku liczba zlikwidowanych w Krakowie pieców będzie prawdopodobnie dużo niższa.

Na czym polegał sukces Zabierzowa?

Gdyby wszystkie okoliczne gminy likwidowały piece w takim tempie, jak Gmina Zabierzów, za kilka lat problem ze smogiem udałoby się poważnie ograniczyć. Warto więc przyjrzeć się, co jest przyczyną tego względnego sukcesu zabierzowskiego PONE. Poniżej – fragment informacji, którą udzieliła nam gmina. Jest tego sporo, ale warto przeczytać w całości. Lekturę tę polecamy zwłaszcza wójtom i burmistrzom większości pozostałych gmin podkrakowskich, które walczą ze smogiem dużo mniej aktywnie – a przecież mają takie same możliwości jak Gmina Zabierzów.

Czytaj też:  Pomysł na krakowski smog, parki rzeczne i zalesianie: Związek Gmin Dłubni i Białuchy

„Dotacja wynosiła do 85% kosztów inwestycji. WFOŚiGW udzielał dotacji do 50% kosztów w zależności od mocy kotła i nie więcej niż 7 500 zł przy kotłach gazowych oraz nie więcej niż 4 500 przy kotłach 5 klasy. Urząd Gminy podwyższał kwotę dotacji maksymalnie o dodatkowe 35% – przy czym maksymalna kwota zależała także od powierzchni użytkowej budynku.
Żadna gmina w województwie małopolskim nie zwiększała kwoty dotacji PONE w takim stopniu jak gmina Zabierzów. W znakomitej większości gmin mieszkańcy nie mieli w ogóle możliwości przystąpienia do wymiany palenisk z dotacją. W ramach programu zostało wypłacone niemal 1,8 mln zł dotacji.

W roku 2016 ze 182 gmin województwa małopolskiego w zaledwie 27 mieszkańcy mieli możliwość uzyskania dotacji w ramach PONE. Wśród podkrakowskich gmin zrzeszonych w Stowarzyszeniu Metropolia Krakowska oprócz Zabierzowa tylko Czernichów, Świątniki Górne i Skawina umożliwiały uzyskanie dofinansowania wymiany palenisk w programie PONE. Każda z tych gmin zrealizowała inwestycje w znacznie mniejszym stopniu niż Gmina Zabierzów.

Realizacja PONE pozwoliła na zmniejszenie w znacznym stopniu emisji szkodliwych i rakotwórczych substancji, takich jak: pyły, PM10 i PM2,5; SO2; NOx; CO; CO2 i benzo(α)piren. Zmniejszenie emisji równoważnej zanieczyszczeń wyniosło 47 268,47 kg na rok.
Ponad 1/10 całości środków przeznaczonych dla województwa małopolskiego w ramach Programu Ograniczenia Niskiej Emisji w 2016 r. trafiła do mieszkańców Gminy Zabierzów.
http://zabierzow.org.pl/gmina/ochrona-srodowiska-i-gospodarka-odpadami/pone-wymien-piec-na-proekologiczny-z-dotacja-2/ – informacja o Programie

W 2017 r. również Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie rozpatrzył pozytywnie wniosek gminy Zabierzów o dofinansowania na wymianę starych pieców na ekologiczne paleniska w ramach PONE.  Obecnie podpisano umowy z właścicielami nieruchomości, którzy złożyli wnioski w ramach Programu Ograniczenia Niskiej Emisji (PONE). Takich wniosków wpłynęło około 200.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 2014-2020; Zadanie 4.4 Redukcja emisji zanieczyszczeń do powietrza; Poddziałanie 4.4.1 Obniżenie poziomu niskiej emisji ZIT.  W ramach programu dotacyjnego będzie można uzyskać dofinansowanie na przeprowadzenie wymiany nieekologicznych palenisk na paliwa stałe na ogrzewanie gazowe, pompy ciepła i kotły na biomasę spełniające wymagania dyrektywy UE – Ekoprojekt.

Dotacja będzie wynosiła do 8 tys. zł za kocioł, ale nie więcej niż 400-550 zł za 1 kW mocy kotła oraz do 6 tys. zł za instalację.
Warunkiem niezbędnym przystąpienia do programu będzie wykonanie oceny energetycznej budynku – bezpłatnej. Audytor dobierze odpowiednią moc kotła oraz może wskazać niezbędny do realizacji zakres prac termomodernizacyjnych.
http://zabierzow.org.pl/gmina/ochrona-srodowiska-i-gospodarka-odpadami/pgn-wymien-piec-na-proekologiczny-z-dotacja/ – informacja o Programie”

Pomiary zanieczyszczeń powietrza

W dniach 14 listopada do 25 listopada 2016 r. prowadzone były pomiary w ramach akcji „Małopolska bez smogu” – pyłomierz był umieszczony na Samorządowym Centrum Kultury w Zabierzowie. Akcja odbywała się we współpracy gminy Zabierzów, Radia Kraków i Polskiego Alarmu Smogowego. Podsumowaniem akcji była debata przedstawicieli podkrakowskich gmin w studio Radia Kraków.

W celu kontynuowania pomiarów Wójt Gminy Zabierzów podjęła decyzję o zakupie i zainstalowaniu 23 pyłomierzy – po jednym w każdej miejscowości Gminy Zabierzów. Konkretne rozmowy dotyczące możliwości i warunków stworzenia sieci czujników jakości powietrza w Gminie Zabierzów trwały od listopada 2016 r., a ich finalizacja była możliwa po uchwaleniu budżetu gminy Zabierzów pod koniec stycznia 2017 r.

Obecny stan realizacji: W każdej miejscowości Gminy został zainstalowany czujnik jakości powietrza. W pyłomierze zostały wyposażone w pierwszej kolejności szkoły w: Brzeziu, Bolechowicach, Brzoskwini, Kobylanach, Nielepicach, Rudawie, Rząsce, Zabierzowie i Zelkowie.
https://airly.eu/map/#latitude=50.11012&longitude=19.70053
Do szkół w Gminie Zabierzów zakupiono nawiewniki czystego powietrza.

Kampania informacyjna

We współpracy gmin w ramach Stowarzyszenia Metropolia Krakowska została zaprojektowana ulotka propagująca postawy niskoemisyjne. Ulotka będąca częścią kampanii informacyjnej „Czyste powietrze wspólna sprawa” była dystrybuowana bezpośrednio do budynków mieszkalnych na terenie Gminy Zabierzów wraz z dodatkiem do miesięcznika Znad Rudawy.
W lokalnej prasie regularnie pojawiają się informacje na temat postaw niskoemisyjnych oraz informacje o zakazie spalania odpadów.

Już dwukrotnie odbywały się happeningi na rzecz czystego powietrza we współpracy Wydziału Ochrony Środowiska i Gospodarki Odpadami ze szkołami w Zabierzowie.

W lutym 2016 r. zostało zorganizowane spotkanie, w ramach którego uczniowie szkoły podstawowej w Zabierzowie zostali zaproszeni do Urzędu Gminy Zabierzów na wykład dotyczący smogu i zanieczyszczeń powietrza. Wydarzenie zostało zrelacjonowane w prasie i w telewizji.

Natomiast w styczniu 2017 r. do Urzędu Gminy Zabierzów zostali zaproszeni uczniowie z gimnazjum w Zabierzowie, którzy złożyli także petycję o czyste powietrze. Obydwa spotkania zostały poprowadzone przez Kierownika Wydziału Ochrony Środowiska i Gospodarki Odpadami. Uczniowie byli na nich wyposażeni w liczne plakaty, transparenty i maski antysmogowe. Dodatkowo uczniowie z gimnazjum w Zabierzowie otrzymali od Wydziału Ochrony Środowiska i Gospodarki Odpadami ulotki informacyjne o podjętych działaniach ochrony powietrza przez Urząd Gminy. Ulotki były dystrybuowane następnego dnia podczas zebrania szkolnego w celu podnoszenia świadomości ekologicznej wśród rodziców uczniów.

I Zabierzowskie Targi Grzewcze

Targi Grzewcze odbyły się 11 czerwca 2016 r. na rynku w Zabierzowie w godzinach 10:00 – 16:00. Celem targów było promowanie ekologicznych systemów grzewczych, odnawialnych źródeł energii i energooszczędności w budynkach mieszkalnych. Mieszkańcy mieli możliwość zapoznania się ze stanowiskami producentów i uzyskania fachowych porad. Prezentowane były nowoczesne kotły grzewcze na paliwa stałe i gazowe. Termin targów był zbieżny z początkiem wymiany palenisk w ramach Programu Ograniczenia Niskiej Emisji 2016.

Promowanie odnawialnych źródeł energii

Gmina Zabierzów wspiera wykorzystanie odnawialnych źródeł energii. W 2015 i 2016 roku gmina Zabierzów brała udział w Projekcie “Instalacja systemów energii odnawialnej na budynkach użyteczności publicznej oraz domach prywatnych”. Wydatkowano na ten cel:
– 1 711 261,56 zł w 2015 roku
-2 045 376,19 zł w 2016 roku.
Łącznie zainstalowano kolektory słoneczne w obrębie 290 nieruchomości.

Ponadto od 2007 roku można uzyskać dofinansowanie w wysokości 4 000 zł do zakładanego systemu wykorzystującego alternatywne źródło energii (energię słoneczną). W latach 2007-2016 wydatkowano z budżetu na ten cel 983 087 zł, systemy solarne zainstalowano w 246 nieruchomościach. Co roku Gmina Zabierzów dotuje z własnego budżetu instalację paneli słonecznych.

Dzięki udzielonemu dofinansowaniu aż na 536 budynkach na terenie Gminy Zabierzów zostały zainstalowane panele słoneczne.

Zapobieganie spalania odpadów

W celu zapobiegania spalania odpadów w domowych paleniskach Urząd Gminy Zabierzów podejmował następujące działania:
1. corocznie na tablicach informacyjnych w sołectwach zawieszane były (są) plakaty informacyjne dot. spalania odpadów;
2. artykuły dotyczące spalania odpadów, jak również artykuły dotyczące zasad prawidłowego gospodarowania odpadami publikowane były (i nadal są) w lokalnych czasopismach;
3. przedstawiciele Urzędu Gminy uczestniczyli w licznych zebraniach sołeckich – gdzie informowano mieszańców o zasadach prawidłowego gospodarowania odpadami;
4. sołtysi oraz inne osoby przeprowadzały akcje informacyjno–edukacyjne wśród mieszkańców Gminy Zabierzów (w/w osoby odwiedzały nieruchomości i przeprowadzały rozmowy z mieszkańcami – dotyczące zasad prawidłowego gospodarowania odpadami);
5. pracownicy Urzędu Gminy wyjeżdżali do szkół i przedszkoli – aby edukować najmłodszych mieszkańców Gminy o zasadach postępowania z odpadami;
6. Gmina Zabierzów sfinansowała przeprowadzenie w szkołach zlokalizowanych na terenie Gminy Zabierzów spektakli o tematyce ekologicznej pn. „lekcja ekologii – czy śmieci muszą nas zasypać”;
7. Gmina Zabierzów włącza się w inicjatywy proekologiczne dotyczące odpadów – wyposaża uczniów w worki i rękawice dot. akcji „sprzątanie świata”, jak również zapewnia odbiór odpadów zebranych w czasie tych akcji.” – informacja Gminy Zabierzów.

Jakub Łoginow