Sunday, Jun 25th

Last update:03:26:50 AM GMT

You are here:

Please enable JavaScript!
Bitte aktiviere JavaScript!
S'il vous plaît activer JavaScript!
Por favor,activa el JavaScript!
antiblock.org

Dla Słowaków Polska jest totalną egzotyką. Wywiad z Arkadiuszem Kuglerem, przewodnikiem po Bratysławie i autorem artykułów o Słowacji

Email Drukuj PDF
Ocena użytkowników: / 12
SłabyŚwietny 

Przewodnik po Bratysławie, sekretarz Klubu Polskiego na Słowacji, popularyzator Polski nad Dunajem i Słowacji w Polsce, a przy tym - współpracownik naszego portalu - autor wielu ciekawych tekstów o Słowacji, Czechach i Węgrzech. Skąd wzięło się u niego zainteresowanie Słowacją, jak naprawdę wyglądają polsko-słowackie relacje po odarciu ich z lukru i dlaczego Bratysława może być równie ciekawym miejscem wyjazdów turystycznych, jak Praga, Wiedeń czy Budapeszt - o tym w poniższej rozmowie z Arkadiuszem Kuglerem.

Skąd Twoje zainteresowanie Słowacją? Jak się to wszystko zaczęło?

To ciekawe, bo gdy się głębiej zastanowić, to Słowacja była zawsze gdzieś tam w tle. Pamiętam jak z zapartym tchem słuchałem jako dziesięciolatek wiadomości o podziale Czecho-Słowacji; mimo iż byłem dzieckiem to całkiem zszokował mnie fakt, że Czechosłowacja to tak naprawdę ojczyzna dwóch narodów. Mniej więcej w tym czasie na kolonie i obozy na Słowację zaczęli wyjeżdżać kuzyni i szkolni koledzy – strasznie im wtedy zazdrościłem. Słowacja była dla mnie wtedy taką nieosiągalną zagranicą – strasznie chciałem wiedzieć, jak tam jest. Pamiętam szkolną wycieczkę do Zwardonia; niektórzy z koleżanek i kolegów mieli już paszporty i mogli odwiedzić „drugą stronę“ – ja znowu należałem do tej drugiej grupy, która została w pokojach. Wszystko zmieniło się, kiedy mój brat zainteresował się węgierską kulturą i zaczął studiować hungarystykę. Zaczęliśmy razem zwiedzać tereny między Wisłą i Dunajem i szybko spostrzegłem, że Słowacja – szczególnie jej południowa część – jest tak naprawdę dla nas, Polaków, nieznaną krainą. Złapałem również wtedy językowego bakcyla – zauważyłem że słowacki bardzo szybko wchodzi mi do głowy i praktycznie nie potrzebuję słownika; być może jakieś tam oczytanie sprawiło, że z kontekstu domyślałem się znaczenia większości słowackich wyrazów. To w końcu jeden z bliskich słowiańskich języków. Mimo wszystko zależało mi na tym, aby usystematyzować tę lingwistyczną wiedzę – szczególnie w zakresie gramatyki – i zacząłem uczyć się słowackiego sam, na własną rękę z ogólnie dostępnych podręczników; skorzystałem również z krótkiego kursu podstaw języka w Towarzystwie Słowaków w Krakowie. Trzeba przyznać, że również internet okazał się na pewnym etapie nieocenioną pomocą w nauce. Punktem zwrotnym były odwiedziny Bratysławy w 2007 roku. Wystarczył jeden dzień, abym zakochał się w tym mieście, i od tej pory zacząłem pochłaniać wszystko na temat jego historii. To w naturalny sposób wiązało się z pogłębianiem znajomości słowackiego; do dzisiaj niewiele się w Polsce o Bratysławie pisze i wiele materiałów musiałem sobie przywozić do Polski właśnie w języku słowackim. Kolejnym etapem była moja przeprowadzka do Bratysławy  - doszedłem do punktu, gdy poznawanie dziejów miasta mogło odbywać się już tylko na miejscu ;)

Pochodzisz ze Śląska, który raczej jest związany kulturowo i geograficznie z Republiką Czeską, Śląskiem Cieszyńskim. Czy to nie jest tak, że Słowacją zainteresowałeś się trochę na przekór temu naturalnemu "parciu na Czechy", które da się obserwować w całej Polsce, a zwłaszcza w Twoim regionie?

Ciekawe że o to pytasz, i muszę przyznać, w moim wypadku również na początku istniało zainteresowanie Czechami. Było to naturalne z powodów, które wymieniłeś: w dzieciństwie ojcowie wielu moich kolegów pracowali w Czechosłowacji, znałem zatem smak „lentilek“ i czeskiej czekolady. W telewizji odbieraliśmy od kiedy pamiętam programy czechosłowackiej, a potem czeskiej telewizji. Gdy za południową granicą pojawiły się prywatne stacje telewizyjne, wiele z nich szybciej niż w Polsce zaczęło nadawanie „zachodnich“ programów, szczególnie tych muzycznych. Dodajmy do tego obecność czechosłowackich bajek oraz filmów dla młodzieży w polskiej telewizji... Chcąc nie chcąc jako dziecko i nastolatek osłuchałem się z językiem czeskim. No i ten niemalże mityczny Cieszyn, do którego zawsze się jeździło – czy to na wagary, czy po prostu aby przeżyć kilkugodzinną przygodę z bliską, ale jednak „zagranicą“. Po zniesieniu kontroli na granicach bliższa stała się nam również Ostrava, nie tylko ze względu na swoją „imprezowość“. Zaczynając naukę słowackiego przyznaję, że miałem problemy z gramatyką; wciąż podświadomie „włączał“ mi się język czeski. Myliły mi się zwłaszcza końcówki – to było coś strasznego. Koniec końców dzisiaj mogę już słuchać piosenek Jaromira Nohavicy bez wyrzutów sumienia; słowacki i czeski istnieją w mojej świadomości na równorzędnych prawach i oba języki bardzo lubię. Czy jest tu przekora? Być może coś w tym jest – przez długi czas Czechy były mi bliższe niż Słowacja; nie tylko jak już wspomniałem geograficznie.

W Twoich tekstach często podejmujesz się roli swoistego "ambasadora" Słowacji, polemizujesz z czechofilami i z madarofilami, w tym ze swoim bratem, przekonując, że "Słowacja da się lubić". To chyba nie jest łatwe zadanie, bo spośród wszystkich krajów regionu, Słowacja w polskim odczuciu jest najsłabiej znana i nie ma tak dobrej marki, jak Czechy czy Węgry.

Jeśli bywam ambasadorem, to również swoistym „adwokatem diabła“ – wytykam wady i rzeczy, które mi się nie podobają właśnie z sympatii do Słowaków. Tak naprawdę staram się po prostu tłumaczyć i przybliżać Polakom Słowację, a jeśli dzięki temu ktoś pozbędzie się negatywnych stereotypów i pozytywnie się zaskoczy, to wypada się tylko z tego cieszyć. Ostatnio przeczytałem myśl, że Polska, jej kultura i język rozwijały się zawsze w napięciu między północą a południem. Rozwój tej części Europy opierał się najpierw o handel Rzymu z barbarzyńcami (słynny bursztynowy szlak), a potem o kontakty handlowe pierwszych Słowian z północnymi krajami (w tym z wikingami) oraz z Bałkanami i Bizancjum na południu. Ślady w polskiej (czy to sarmackiej, czy chłopskiej) świadomości zostawiły również najazdy Szwedów i Turków. Nie zapominajmy, że humanizm i oświecenie przybyły do nas bezpośrednio z Węgier, gdzie zdążyły rozkwitnąć jakieś pięćdziesiąt do stu lat wcześniej. Przecież dzisiejsza Słowacja to wtedy obszar tzw. Górnych Węgier. Niestety tragiczna historia XX wieku sprawiła, że dzisiaj myślimy bardziej w kategoriach wschód-zachód. Trzeba przyznać, że wbrew obiegowym opiniom dzisiaj Polacy i Słowacy nie znają się wzajemnie. Bliskość naszych narodów i wzajemna sympatia przyjmowana jest dzisiaj jako oczywistość. To swoisty paradygmat z którym się nie dyskutuje, ale tak naprawdę nie wiadomo, skąd się wziął. Stereotypy i uprzedzenia istnieją również po obu stronach. Wielu Słowaków żywi do Polski uprzedzenia, najczęściej pod wpływem mediów i ogólnikowych opinii znajomych. Często okazuje się, że żadna z tych osób nigdy nie była w naszym kraju, a gdy już do Polski przyjedzie, jest bardzo miło zaskoczona. Nawiązując ponownie do wspomnianego paradygmatu, tak naprawdę chyba nie chcemy się bliżej poznać. Tak jak Słowacy oceniają Polskę po wizycie na targowisku w Nowym Targu, my wydajemy opinię na podstawie kilkugodzinnych odwiedzin kąpieliska w Popradzie lub przejazdu autobusem w drodze do Budapesztu. Słowacy różnią się od Polaków - w wielu wypadkach na plus; a co ciekawe, dla osób żyjących nad Dunajem Polska jest już totalną, odległą egzotyką. Podejrzewam że dla wielu osób w Polsce zaskakujący jest fakt, że mentalność Słowaka z Żyliny czy Preszowa różni się od mentalności tego żyjącego w Bratysławie czy Bańskiej Bystrzycy. Zresztą, wielokrotnie poruszaliśmy ten temat wspólnie na łamach portalu „Port Europa“.

Przyznasz jednak, że bycie "czechofilem" jest łatwiejsze - to Czechy uchodzą za "ten bardziej rozwinięty kraj", Polacy zachwycają się czeską literaturą, kulturą, nawet dorobek Czechosłowacji jest kojarzony raczej z Czechami niż ze Słowacją. Czy i w jaki sposób starasz się walczyć z tym stereotypem, w sensie - przekonywać, że Słowacja to nie jest żadna terra incognita?


W dużym stopniu zadanie to należy do samych Słowaków; odnoszę wrażenie że chyba nadal nie doceniają siebie w pełni i często odwołują się, a czasem i porównują do Czechów. Z jednej strony to naturalne – choćby ze względów historycznych oraz z faktu, że Czechów jest dwa razy więcej niż Słowaków. Z drugiej strony nie tylko samą naturą, górami i wyciągami narciarskimi  Słowacja stoi. Mam wrażenie że pozytywna opinia dotycząca kultury, muzyki, odwiedzonego miasta - najlepiej pochodząca z ust obcokrajowca - sprawia, że miejscowy Słowak czuje się lepiej. Euforia jednak szybko znika i powracamy do punktu wyjścia... Staram się skupiać na przybliżaniu Bratysławy i Słowacji Polakom - piszę artykuły i oprowadzam turystów po Słowacji, starając się wykorzystać wiedzę zdobytą już tu, na miejscu. Często są to fakty nie znane szerzej, nie każdy niestety ma możliwość zamieszkania na dłużej na Słowacji – a tylko tak można moim zdaniem zmienić opinię, wyrobić sobie ją w pełnym zakresie. Znów potwierdza się opinia, że podróże kształcą i pozbawiają stereotypów. Mariusz Szczygieł powiedział mi, że Słowacja i tutejsi ludzie nie mogłyby być bohaterem jego książek i historii przez niego opowiadanych. Zdaniem tego kultowego reportażysty, którego talent bardzo sobie cenię -  nie ma w Słowacji i jej historii nic fascynującego... Mam nadzieję – być może zbyt ambitną – że uda mi się dorzucić cegiełkę do zmiany takiej opinii. Cóż, jest to wielkie wyzwanie. Jeśli mogę w tym samemu sobie pomóc, to po prostu zapraszam wszystkich na Słowację, szczególnie do odwiedzin miejsc nieopisywanych w przewodnikach. Słowacja to nie tylko góry!  Nic tak nie pomaga poznać danego kraju jak również nauka – choćby w podstawowym stopniu – języka jego mieszkańców. Jak wspomniałem wcześniej, niesamowicie poszerzyło to moje horyzonty; nieoceniona okazuje się na przykład możliwość dotarcia do ciekawej osoby i swobodnej rozmowy na interesujący nas temat. Dzięki temu szybciej zaskarbiamy sobie sympatię obcych ludzi i przyczyniamy się  do usunięcia barier w wielu innych dziedzinach kontaktów międzyludzkich.

Czechy mają Pragę, Węgry Budapeszt, a Austria - Wiedeń i tych miast reklamować nie trzeba. Twoją specjalnością jest Bratysława. Czy Twoim zdaniem słowacka stolica może konkurować z Pragą, Budapesztem i Wiedniem jako miejsce wyjazdów turystycznych Polaków?

Zdecydowanie tak, choćby z powodu opisywanego wyżej – Polacy nie znają Bratysławy, która jest tylko przystankiem w drodze do Wiednia. Stolica Słowacji to nie tylko starówka. Jeśli pojęcie Bratysławy rozumieć całościowo – chociażby administracyjnie – okazuje się, że na terenie miasta jest mnóstwo fantastycznych pałaców, dworków, zabytkowych młynów oraz – co również ciekawe – pamiątek postindustrialnych. W czasach Królestwa Węgier budowano w innych stylach, niż te, które znamy w Polsce, dotyczy to również architektury sakralnej. Bratysława leży u stóp pasma Małych Karpat, mamy tu więc wyciąg krzesełkowy, stok narciarski i dużą ilość górskich tras turystycznych. Są skały, skałki a na nich – jak to na Słowacji – ruiny zamków. Bratysława to również Dunaj, jego starorzecza oraz jeziora i jeziorka z  czysta wodą. Stąd możliwość kąpieli (także termalnych) i uprawiania sportów wodnych.  Dalej, mamy tu granicę z Austrią – w dzielnicy Devinska Nova Ves wystarczy przejechać rowerem przez Most Wolności, tam już czekają na nas dalsze zamki i pałace. Zaraz za dzielnicą Rusovce leży granica z Węgrami, a tam zapraszają na przykład termalne kąpieliska. Wspominałem już o uprawianych od czasów rzymskich winnicach i Małokarpackim Szlaku Winnym? To również temat na osobną opowieść. Na swoje 5 minut czekają również zabytki z czasów, kiedy nad Dunajem stacjonowali starożytni Rzymianie; ogromna większość z nich czeka jeszcze na odkrycie i udostępnienie turystom (w dobie unijnych funduszy to tylko kwestia czasu).  Z Bratysławą związanych było również mnóstwo ciekawych osób – nie tylko władców i magnatów, ale i muzyków (Haydn, Hummel, Liszt, Bartók), pisarzy (Ľudovít Štúr), naukowców (słynny Wolfgang von Kempelen) czy polityków. Każda z tych osób zasługuje moim zdaniem na osobną trasę turystyczną. Jeśli miałbym już na tym etapie podsumować atrakcje Bratysławy, zabrzmiałoby to jak truizm - każdy znajdzie coś dla siebie. Jedynym problemem może być brak dostatecznej ilości noclegowych miejsc o średnim standardzie, czyli nie tylko drogich hotelów lub prostych turystycznych hosteli. Na szczęście pod tym względem jest już coraz lepiej;  powstają nowe pensjonaty i apartamenty przeznaczone dla całych rodzin chcących spędzić tu razem wakacje w przytulnej, prawie domowej atmosferze.

Jak długo mieszkasz w Bratysławie i czym się tu zajmujesz?

Na stałe w Bratysławie mieszkam od dwóch lat. Na co dzień pracuję zawodowo w jednej z korporacji, gdzie obsługuję polskich klientów firmy. Jestem również sekretarzem Klubu Polskiego w Bratysławie, piszę artykuły - między innymi do wydawanego w Bratysławie Monitora Polonijnego – oraz oczywiście oprowadzam po Bratysławie i Słowacji. Chcąc nie chcąc jestem również w jakimś stopniu propagatorem Polski na Słowacji, zdarza się zatem, że ukazuję i przybliżam Słowakom piękno naszego kraju – nie tylko turystycznie, ale za pomocą artykułów, spotkań czy wykładów.

Jakie są Twoje plany zawodowe?


Bardzo chciałbym poświęcić się  turystyce i publicystyce w pełnym wymiarze czasu, stąd moje wszystkie wysiłki nakierowane są na ten cel. Wierzę, że będzie to możliwe już niebawem. Chciałbym również wydać książkę o Bratysławie ukazującą ją w innym świetle niż do tej pory – jako miejsce pełne niezwykłych historii i życia ciekawych osób. Mam już na ten temat sporo zebranych materiałów. Kusi mnie również myśl, aby napisać również bardziej typowy przewodnik turystyczny, przeznaczony szczególnie dla Polaków. Zamiast bezpośredniej kalki i tłumaczenia któregoś z zachodnich bedekerów byłoby to świeże, bo w jakimś stopniu moje spojrzenie na miasto...

Dziękuję za rozmowę.


Zachęcamy do polubienia strony Arkadiusza Kuglera na FB, na której można przeczytać ciekawe posty na temat Bratysławy, Słowacji i związkach między Słowacją a Polską:  www.facebook.com/przewodnikpobratyslawie

Komentarze  

 
+1 #1 jubus 2015-10-14 09:39
Bardzo dobry artykuł, początkowo uważałem, że jest za długi, ale po przeczytaniu uważam, że jest w sam raz. I podzielam zdanie Arkadiusza, uważam, ze Słowacja jest niedoceniania, a Węgry i Czechy, przeceniane. Z racji zainteresowań politycznych i kulinarnych, dodam, że politycznie, Słowacja to najważniejszy polski sąsiad, może to dziwnie brzmi, ale tak jest. W polskim interesie jest, aby to państwo trwało i się rozwijało, najlepiej w ścisłym sojuszu z Polską.
Kulinarnie też jest ciekawie, ale i nieznanie, tzn. Słowacja, z niczym, poza Bryndzą i serami, się nie kojarzy. Bo Czechy z piwem i tłustym jedzeniem. Węgry z gulaszem, tokajem, warzywami. A Słowacja, powoli zaczyna korzystać i z jednych i z drugich. Słowacja to połączenie Czech i Węgier. To, że Polska to dla Słowaków egzotyka, nie dziwi, bo większość mieszkańców Słowacji mieszka z dala od Polski, bliżej Czech, Austrii, Węgier.
Cytować
 
 
+1 #2 jubus 2015-10-14 09:41
Ale dodam, że będąc w kontaktach ze Słowakami i Czechami, bardzo luźnymi, Słowacy są o wiele lepiej do Polaków nastawieni. W Czechach za bardzo dominuje ateistyczno-lewicowe myślenie, o Polsce jako "katolickim zaścianku". Na Słowacji tego nie ma, bo to kraj, bliższy Polsce, również w miarę konserwatywny, choć nie tak, jak Węgry. Uważam, że Słowację, powinien poznać mimo wszystko, każdy, kto się interesuje polskim sąsiedztwem. To pierwszy kraj, który odwiedziłem, zaraz przed Węgrami i stąd mam, mimo wszystko sentyment.
Cytować
 
 
0 #3 jubus 2015-10-14 09:44
Niestety, przyznam się, że Bratysławy, do tej pory nie poznałem, byłem jedynie raz, dawno temu, jedynie na noclegu, w drodze do Austrii.
Co do podziałów zachód-wschód, to akurat w Polsce mamy dokładnie to samo. Rzekomo 'wyżej cywilizowany" zachód kraju kontra "zaściankowy wschód". Z racji tego, ze jestem ze wschodu, bliżej mi do wschodniej Słowacji, którą muszę w najbliższym czasie, dokładnie poznać.
Cytować
 
 
+6 #4 Pavol 2015-10-14 21:59
Jak zobaczyłem ten artykuł, to stwierdziłem że warto go przeczytać, już z racji tego, że byłem ciekawy jak z punktu widzenia przewodnika polskiego po Słowacji Polacy widzą nasz kraj. Jest racja że Słowacja nie bardzo znana w Polsce, o czym się doświadczyłem kilka razy kiedy podróżowałem w Polsce. Mało ludzi znało jakieś głębsze informacje, z wyjątkiem podstawowych.
Na drugiej stronie też myślę że Polska na Słowacji nie jest dobrze znana i bardzo dużo opinii o tym kraju jest utworzonych na podstawie stereotypów lub obrazów widzonych w masowych mediach, w których, niestety prawie zawszę, o Polsce mówi się w konotacjach negatywnych, często związanych z jakąś aferą.
Prawie wcale nie ma programów, których celem byłoby rozszerzenie wiedzy na temat Polski na Słowacji.
Sam posiadałem kiedyś stereotypy, ale odkryłem, że Polska, to cudowny kraj i bardzo mili ludzie :)
Pozdrawiam z Słowacji
Cytować
 
 
0 #5 jubus 2015-10-15 08:52
Cytuję Pavol:
Prawie wcale nie ma programów, których celem byłoby rozszerzenie wiedzy na temat Polski na Słowacji.
Sam posiadałem kiedyś stereotypy, ale odkryłem, że Polska, to cudowny kraj i bardzo mili ludzie :)
Pozdrawiam z Słowacji

Również pozdrawiam. Ja bym dodał, że to chyba Czesi są odpowiedzialni za te antypolskie nastroje na Słowacji. Wszak byliście pod ich butem przez tyle lat, a oni wyssali antypolskość z niemiecko-austriackiego palca. Słowacy przynajmniej nie gardzą Polską, tak jak Czesi. Stąd uważam, że i sami Polacy powinni zdecydowanie zmienić swój stosunek do Słowacji, kosztem Czech. Polacy żyją w strasznym zakompleksieniu i wylewają swoje żale, albo na Wschód albo na Słowację czy kraje bałtyckie. Ale za to Czechy to już cud i miód dla Polaka-prostaka.
.
Cytować
 
 
+1 #6 jubus 2015-10-15 08:54
Mam nadzieje, że Słowacy zaczną częściej jeździć do Polski, należy przede wszystkim dbać o bezpośrednie połączenia, żeby nie było tak, jak obecnie, ze z Lublina do Koszyc trzeba jechać przez Czechy albo Ukrainę. To jakaś paranoja.
To co jest problemem, to chyba geografia. Otóz, Polaków od Słowaków oddzielają góry, bo większość Słowaków mieszka na południu. Poza wschodem Słowacji, któy nie jest tak oddzielony od południa Polski. Dlatego bezwzględnie trzeba wspierać wszelkie inicjatywy, mające połaczyć wschodnią Polskę ze wschodnią Słowacją. Tak, aby każdy mógł sobie z Lublina, Rzeszowa, skoczyć szynobusem do Popradu czy Koszyc.
Cytować
 
 
+6 #7 Pavol 2015-10-15 11:22
Zazwyczaj, jakbym komuś zaproponował wicieczkę do PL, to prawdopodobnie by mnie dużo ludzi wyśmiało. Ale muszę dodać że młodzi ludzie powoli zaczynają odkrywać PL i stereotypy są coraz efektywniej porzucane. Coraz więcej znajomych mówi że PL to świetny kraj itd.
Przedstawianie jednego kraju drugiemu i odwrotnie bardzo łatwo można prowadzić właśnie przez studentów, którzy wyjeźdżają na studia. Myślę że będzie coraz lepiej, bo bardzo dużo umow jest podpisywanych właśnie między uczelniami SK i PL.

Zgadzam się że do pewnej miary georgrafia jest powodem słabych kontaktów. Na drugiej stronie powinno powiedzieć że są możliwości jak pojechać z jednego kraja do drugiego bez tego by jechać przez czechy. Są tory są drogi, ale niestety brakuje połączeń. Łatwo byłoby połączyć Żylinę z Katowicami po torach i z tych dwóch miast moża wyruszyć dokądkolwiek.
Ja też przechowywam nadzieję że raz nasze kraje przestaną być tak blisko i tak daleko.
Cytować
 
 
0 #8 jubus 2015-10-16 14:27
Cytuję Pavol:
Łatwo byłoby połączyć Żylinę z Katowicami po torach i z tych dwóch miast moża wyruszyć dokądkolwiek.
Ja też przechowywam nadzieję że raz nasze kraje przestaną być tak blisko i tak daleko.

Tak tylko, że Katowice to nie Polska Wschodnia, o której piszę, podobnie jak Żylina to nie Koszyce. Słowacja, mimo wszystko jest podzielona między zachód i wschód i ile zachód kraju jest jako tako połączony, o tyle, wschód w ogóle. Zgadzam się co do wymiany studentów, to własnie dzięki Ukraińcom w Lublinie, mało kto, tutaj, psioczy na Ukraińców czy Białorusinów, w przeciwieństwie do reszty Polski. Najbardziej antyukraińskie czy antybiałoruskie nastroje są na zachodzie i południu kraju, nie na wschodzie. Dlatego trzeba myśleć geograficznie, Podkarpackie, nie tylko Małopolskie, ale także i Lubelskie czy Świętokrzyskie powinny się bliżej zainteresować współpraca ze Słowacją.
Cytować
 
 
+1 #9 Kuba 2015-10-16 17:32
Zgadzam się w tej sprawie z Jubusem, jazda z Koszyc do Rzeszowa przez Żylinę i Katowice, czy nawet Poprad - Zakopane - Kraków, to duże nieporozumienie . Powinna powstać linia autobusowa lub kolejowa Koszyce - Rzeszów - nawet jeśli miałaby być dotowana przez samorządy wojewódzkie / krajskie i początkowo jeździć pusta, to warto.
Cytować
 
 
+2 #10 jubus 2015-10-18 09:02
Autobus ok, ale co z pociągami? Przecież kiedyś coś jeździło na tej trasie, jest przecież linia kolejowa między Podkarpackim, a Słowacją. Wystarczyłby zwykły szynobus, taki jaki kursuje na trasie Lublin-Rzeszów, dużo to wygodniejsze niż autobus czy bus a i cena (25 zł)bardzo dobra.
Cytować
 
 
0 #11 Pavel 2015-11-10 13:52
Moim zdaniem należałoby zacząć od wymiany studentów, od wzajemnego uznawania dyplomów i możliwości studiowania w sąsiednim kraju. Gdy pojawią się studenci, to będzie musiała powstać jakaś siatka połączeń komunikacyjnych aby mogli oni dojeżdżać z domów na uczelnie, a to przyciągnie kolejnych podróżujących itp.
Cytować
 

Dodaj komentarz

Kod antysapmowy
Odśwież

Spodobało się? Jesteś tu pierwszy raz? Zostań z nami na dłużej! Zapisz się na newsletter (w każdej chwili możesz się wypisać) i polub naszą stronę na Facebooku:

www.facebook.com/porteuropa.eu

Wpisz swój adres e-mail.
Będziesz otrzymywał nasz newsletter.
adres e-mail
Miasto

Informacje o wydajności

Application afterLoad: 0.000 seconds, 0.33 MB
Application afterInitialise: 0.074 seconds, 1.45 MB
Application afterRoute: 0.083 seconds, 2.09 MB
Application afterDispatch: 0.195 seconds, 3.10 MB
Application afterRender: 0.393 seconds, 3.80 MB

Zużycie pamięci

4021072

Zapytań do bazy danych: 44

  1. SELECT *
      FROM pl_session
      WHERE session_id = 'k55fr90urdp3kr53pnemvqs2t7'
  2. DELETE
      FROM pl_session
      WHERE ( time < '1498356626' )
  3. SELECT *
      FROM pl_session
      WHERE session_id = 'k55fr90urdp3kr53pnemvqs2t7'
  4. INSERT INTO `pl_session` ( `session_id`,`time`,`username`,`gid`,`guest`,`client_id` )
      VALUES ( 'k55fr90urdp3kr53pnemvqs2t7','1498362026','','0','1','0' )
  5. SELECT *
      FROM pl_components
      WHERE parent = 0
  6. SELECT folder AS type, element AS name, params
      FROM pl_plugins
      WHERE published >= 1
      AND access <= 0
      ORDER BY ordering
  7. SELECT m.*, c.`option` AS component
      FROM pl_menu AS m
      LEFT JOIN pl_components AS c
      ON m.componentid = c.id
      WHERE m.published = 1
      ORDER BY m.sublevel, m.parent, m.ordering
  8. SELECT template
      FROM pl_templates_menu
      WHERE client_id = 0
      AND (menuid = 0 OR menuid = 1767)
      ORDER BY menuid DESC
      LIMIT 0, 1
  9. SELECT *
      FROM pl_jcomments_settings
  10. SELECT a.*, u.name AS author, u.usertype, cc.title AS category, s.title AS section, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug, g.name AS groups, s.published AS sec_pub, cc.published AS cat_pub, s.access AS sec_access, cc.access AS cat_access  , ROUND( v.rating_sum / v.rating_count ) AS rating, v.rating_count
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      LEFT JOIN pl_sections AS s
      ON s.id = cc.section
      AND s.scope = "content"
      LEFT JOIN pl_users AS u
      ON u.id = a.created_by
      LEFT JOIN pl_groups AS g
      ON a.access = g.id
      LEFT JOIN pl_content_rating AS v
      ON a.id = v.content_id
      WHERE a.id = 5535
      AND (  ( a.created_by = 0 )    OR  ( a.state = 1
      AND ( a.publish_up = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_up <= '2017-06-25 03:40:26' )
      AND ( a.publish_down = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_down >= '2017-06-25 03:40:26' )   )    OR  ( a.state = -1 )  )
  11. UPDATE pl_content
      SET hits = ( hits + 1 )
      WHERE id='5535'
  12. SELECT a.id, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      WHERE a.catid = 1280
      AND a.state = 1
      AND a.access <= 0
      AND ( a.state = 1 OR a.state = -1 )
      AND ( publish_up = '0000-00-00 00:00:00' OR publish_up <= '2017-06-25 03:40:26' )
      AND ( publish_down = '0000-00-00 00:00:00' OR publish_down >= '2017-06-25 03:40:26' )
      ORDER BY a.ordering
  13. SELECT a.id, a.sectionid, a.access, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      WHERE a.id = 5535
  14. SELECT count(*)

      FROM pl_jcomments

      WHERE object_id = 5535

      AND object_group = 'com_content'

      AND published = 1
  15. SELECT c.id, c.parent, c.object_id, c.object_group, c.userid, c.name, c.username, c.title, c.comment
    , c.email, c.homepage, c.date AS datetime, c.ip, c.published, c.checked_out, c.checked_out_time
    , c.isgood, c.ispoor
    , v.value AS voted
    , case when c.userid = 0 then 'guest' else REPLACE(lower(u.usertype), ' ', '-') end AS usertype

      FROM pl_jcomments AS c

      LEFT JOIN pl_jcomments_votes AS v
      ON c.id = v.commentid 
      AND v.userid = 0
      AND v.ip = '54.167.242.107'

      LEFT JOIN pl_users AS u
      ON c.userid = u.id

      WHERE c.object_id = 5535
      AND c.object_group = 'com_content'
      AND c.published = 1

      ORDER BY c.date ASC

      LIMIT 0, 100
  16. SELECT id, title, module, position, content, showtitle, control, params
      FROM pl_modules AS m
      LEFT JOIN pl_modules_menu AS mm
      ON mm.moduleid = m.id
      WHERE m.published = 1
      AND m.access <= 0
      AND m.client_id = 0
      AND ( mm.menuid = 1767 OR mm.menuid = 0 )
      ORDER BY position, ordering
  17. SELECT parent, menutype, ordering
      FROM pl_menu
      WHERE id = 1767
      LIMIT 1
  18. SELECT parent, menutype, ordering
      FROM pl_menu
      WHERE id = 752
      LIMIT 1
  19. SELECT count(*)
      FROM pl_menu AS m

      WHERE menutype='mainmenu'
      AND published='1'
      AND access <= '0'
      AND parent=0
      AND ordering < 136
  20. SELECT params
      FROM pl_modules
      WHERE `module`='mod_janews2'
  21. SELECT created
      FROM pl_content a
      ORDER BY created DESC
      LIMIT 1
  22. SELECT *, RAND() AS ordering
      FROM pl_banner
      WHERE showBanner = 1
      AND (imptotal = 0 OR impmade < imptotal)
      AND cid = 20
      AND catid = 1313
      ORDER BY sticky DESC, ordering
      LIMIT 0, 1
  23. UPDATE pl_banner
      SET impmade = impmade + 1
      WHERE bid = 329
  24. INSERT INTO pl_bannertrack ( track_type, banner_id, track_date )
      VALUES ( 1, 329, '2017-06-25' )
  25. SELECT *, RAND() AS ordering
      FROM pl_banner
      WHERE showBanner = 1
      AND (imptotal = 0 OR impmade < imptotal)
      AND cid = 20
      AND catid = 1230
      ORDER BY sticky DESC, ordering
      LIMIT 0, 1
  26. UPDATE pl_banner
      SET impmade = impmade + 1
      WHERE bid = 100
  27. INSERT INTO pl_bannertrack ( track_type, banner_id, track_date )
      VALUES ( 1, 100, '2017-06-25' )
  28. SELECT *, RAND() AS ordering
      FROM pl_banner
      WHERE showBanner = 1
      AND (imptotal = 0 OR impmade < imptotal)
      AND cid = 20
      AND catid = 1250
      ORDER BY sticky DESC, ordering
      LIMIT 0, 1
  29. UPDATE pl_banner
      SET impmade = impmade + 1
      WHERE bid = 299
  30. INSERT INTO pl_bannertrack ( track_type, banner_id, track_date )
      VALUES ( 1, 299, '2017-06-25' )
  31. SELECT *, RAND() AS ordering
      FROM pl_banner
      WHERE showBanner = 1
      AND (imptotal = 0 OR impmade < imptotal)
      AND cid = 20
      AND catid = 1274
      ORDER BY sticky DESC, ordering
      LIMIT 0, 1
  32. UPDATE pl_banner
      SET impmade = impmade + 1
      WHERE bid = 320
  33. INSERT INTO pl_bannertrack ( track_type, banner_id, track_date )
      VALUES ( 1, 320, '2017-06-25' )
  34. SELECT cc.id, cc.userid, cc.comment, cc.name, cc.username, cc.email, cc.date, cc.object_id, cc.object_group, '' AS avatar
     
      FROM pl_jcomments AS cc
     
      LEFT JOIN pl_content AS c
      ON c.id = cc.object_id
     
      WHERE cc.published = 1
       
      AND c.access <= '0'
       
      AND (c.publish_up = '0000-00-00 00:00:00' OR c.publish_up <= '2017-06-25 03:40:26')
       
      AND (c.publish_down = '0000-00-00 00:00:00' OR c.publish_down >= '2017-06-25 03:40:26')
       
      AND cc.object_group = 'com_content'
     
      ORDER BY cc.date DESC
     
      LIMIT 10
  35. SELECT a.id, a.sectionid, a.access, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      WHERE a.id = 522
  36. SELECT a.id, a.sectionid, a.access, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      WHERE a.id = 1412
  37. SELECT a.id, a.sectionid, a.access, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      WHERE a.id = 5513
  38. SELECT a.id, a.sectionid, a.access, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      WHERE a.id = 2462
  39. SELECT a.id, a.sectionid, a.access, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      WHERE a.id = 5469
  40. SELECT a.id, a.sectionid, a.access, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      WHERE a.id = 5277
  41. SELECT a.*, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM pl_content AS a
      LEFT JOIN pl_content_frontpage AS f
      ON f.content_id = a.id
      INNER JOIN pl_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      INNER JOIN pl_sections AS s
      ON s.id = a.sectionid
      WHERE ( a.state = 1
      AND s.id > 0 )
      AND ( a.publish_up = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_up <= '2017-06-25 03:40:26' )
      AND ( a.publish_down = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_down >= '2017-06-25 03:40:26' )
      AND a.access <= 0
      AND cc.access <= 0
      AND s.access <= 0
      AND s.published = 1
      AND cc.published = 1
      ORDER BY a.hits DESC
      LIMIT 0, 9
  42. SELECT *
      FROM pl_banner
      WHERE showBanner = 1
      AND (imptotal = 0 OR impmade < imptotal)
      AND cid = 20
      AND catid = 1276
      ORDER BY sticky DESC, ordering
      LIMIT 0, 1
  43. UPDATE pl_banner
      SET impmade = impmade + 1
      WHERE bid = 316
  44. INSERT INTO pl_bannertrack ( track_type, banner_id, track_date )
      VALUES ( 1, 316, '2017-06-25' )

Zapytań w trybie zgodności: 0

    Wczytane pliki języka

    Nieprzetłumaczone frazy - tryb diagnostyczny

    Brak

    Nieprzetłumaczone frazy - tryb projektanta

    Brak