Ostatnie pięć lat poświęciłem na intensywną naukę i badania sprawdzonych zagranicznych rozwiązań w pozamiejskim transporcie publicznym, dzięki którym w Austrii, Słowacji, Czechach i wielu regionach Niemiec praktycznie nie ma wykluczenia transportowego. Dlaczego na słowackiej prowincji czy w austriackim Tyrolu dojedziemy wygodnym autobusem do każdej wsi, płacąc za bilet sieciowy na cały transport dużo mniej, niż w Trójmieście na samą tylko komunikację miejską? Po pięciu latach ciężkiej pracy już to wiem – i chciałbym tę wiedzę wdrożyć w praktyce. To dobry moment, by skończyć z wykluczeniem transportowym w Polsce. Czas na reformę pozamiejskiego transportu publicznego z wykorzystaniem sprawdzonych europejskich rozwiązań.
Pierwszy krok już zrobiliśmy. Wiosną i latem 2024 zbieraliśmy podpisy pod moją petycją „Pięć razy TAK dla transportu publicznego”, która obejmowała m.in. przekazanie odpowiedzialności za autobusy regionalne województwom (tak jak to jest na Słowacji i w Austrii), stworzenie jednolitej bazy przystanków i uniwersalnej wyszukiwarki na wzór www.cp.sk oraz ujednolicenie ulg ustawowych. Petycję oficjalnie złożyłem w Ministerstwie Infrastruktury w symbolicznym dniu – w rocznicę podpisania Porozumień Sierpniowych. Petycja została rozpatrzona pozytywnie, wsparł ją osobiście również partyjny przełożony ministra infrastruktury – wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz, co jest wydarzeniem bez precedensu. Ministerstwo przygotowało projekt nowelizacji ustawy o PTZ przekazującej wzorem Austrii i Słowacji koordynację transportu autobusowego urzędom marszałkowskim, ma wejść w życie w połowie 2026 roku.
To już za kilka miesięcy. Dlatego właśnie postanowiłem wesprzeć samorządy Województwa Pomorskiego i Zachodniopomorskiego, przygotowując projekt pomorskiej reformy transportowej, z wykorzystaniem sprawdzonych rozwiązań ze Słowacji, Czech, Austrii i Niemiec.
Pomorska Petycja Transportowa jest już dostępna i można ją podpisywać pod linkiem: Pomorska Petycja Transportowa – stop drogim biletom, standard jak w Austrii i Słowacji – Petycjeonline.com
Główne punkty postulowanej reformy:
- Cofnięcie wprowadzonych w 2026 roku podwyżek cen biletów na SKM i Polregio na Pomorzu
- Usamorządowienie spółki SKM w Trójmieście. Utworzenie analogicznej spółki Koleje Zachodniopomorskie.
- Znaczące rozszerzenie siatki pomorskich i zachodniopomorskich autobusów wojewódzkich.
- Utworzenie Pomorskiego Integratora Transportowego (PIT) – wspólnego organizatora transportu publicznego dla obu województw nadmorskich. Wzorem dla PIT powinien być IDS Východ – wspólny związek transportowy dla Kraju Koszyckiego i Kraju Preszowskiego Słowacji.
- Uruchomienie dotowanych wojewódzkich przewozów pasażerskich w transporcie morskim tam, gdzie jest to uzasadnione – m.in. między Trójmiastem a Półwyspem Helskim i Mierzeją Wiślaną oraz na Wyspę Sobieszewską
- Utworzenie taniej, wspólnej taryfy pomorskiej na cały transport publiczny dla obu województw nadmorskich, na wzór austriackiego KlimaTicket oraz analogicznych rozwiązań wprowadzanych obecnie na Słowacji (IDS Východ, IDS Kraju Bratysławskiego, IDS PLUS – wspólny integrator transportowy Kraju Żylińskiego i Trenczyńskiego). Ze względu na dwukrotnie niższe zarobki w Polsce w porównaniu z zarobkami i świadczeniami w Austrii, uczciwe i racjonalne jest przyjęcie ceny stanowiącej połowę ceny austriackiego KlimaTicket czyli ok. 250 złotych miesięcznie.
- Jednolita identyfikacja wizualna i marketingowa dla autobusów wojewódzkich funkcjonujących na zamówienie Pomorskiego Integratora Transportowego (PIT) – wzorem Słowacji i Austrii. Koniec z przysłowiowymi „Dziad-Transami” i „Janusz-Busami” – zamiast tego jednolity wysokiej jakości standard narzucany przez organizatora publicznego transportu zbiorowego. Pasażera nie musi interesować, która firma jest operatorem lub podwykonawcą – pojazdy różnych operatorów funkcjonujące w ramach pomorskiej sieci autobusów regionalnych mają mieć wspólne jednolite malowanie umożliwiające łatwą identyfikację.
- Wszystkie autobusy regionalne kursujące w ramach sieci muszą mieć te same zasady korzystania i zakupu biletów jednorazowych i sieciowych, w ramach wspólnego systemu taryfowego na wzór taryfy IDS Východ. Szerokie możliwości zakupu biletów – zarówno w formatach nowoczesnych (aplikacje, bilety elektroniczne, płatności zbliżeniowe u kierowcy), jak i konserwatywnych (bilety papierowe, plastikowe karty, możliwość zakupu kartą lub gotówką, w kasach kolejowych, punktach informacji turystycznej, recepcjach hoteli i pensjonatów, automatach biletowych).
- Aktywny marketing transportu publicznego skierowany zarówno do mieszkańców, jak i turystów. Włączenie regionalnych i lokalnych organizacji turystycznych do promowania transportu publicznego wśród turystów. Współpraca z hotelami i branżą turystyczną – oferowanie możliwości zakupu turystycznego biletu sieciowego na cały transport publiczny na całe Pomorze we wszystkich oficjalnie działających obiektach noclegowych.
- Lepszy standard infrastruktury rowerowej – ciągłość dróg rowerowych w Pomorskim na wzór zasad i standardów budowy infrastruktury rowerowej, jakie obowiązują w Zachodniopomorskim. Promocja turystyki rolkarskiej na Pomorzu jako jednej z form wydłużenia i spłaszczenia sezonu turystycznego. Pomorskie standardy infrastruktury – odejście od kostki fazowanej na chodnikach, drogach rowerowych, deptakach i promenadach.
- Doinwestowanie infrastruktury i taboru – bez przerzucania kosztów tych działań na pasażera. Wzorem Austrii, potraktowanie tych inwestycji jako działań na rzecz klimatu i środowiska oraz inwestycji w zdrowie publiczne.
- Działania na rzecz wydłużenia i spłaszczenia sezonu turystycznego nad Bałtykiem celem bardziej optymalnego i efektywnego zarządzania regionalnym transportem publicznym. Obecnie występują niekorzystne, wysokie wahania popytu na przewozy, skutkujące przepełnionymi pociągami (np. na Półwysep Helski, do Świnoujścia, Kołobrzegu, Mielna, Łeby) w szczycie sezonu i równocześnie niską frekwencją poza sezonem. Uniemożliwia to stworzenie stabilnej całorocznej oferty oraz utrudnia efektywne wykorzystanie infrastruktury oraz taboru kolejowego i autobusowego.
- Ujednolicenie i uproszczenie, we współpracy z samorządami lokalnymi i zarządcami dróg, nazw i bazy przystanków komunikacyjnych. Wszystkie połączenia autobusowe, kolejowe i wodne mają być dostępne w uniwersalnej pomorskiej wyszukiwarce połączeń na wzór www.cp.sk oraz w wyszukiwarkach i aplikacjach komercyjnych. Etap wstępny – identyfikacja błędów w gminach i powiatach, czyli niejednoznacznych lub nieaktualnych nazw przystanków, braku linii komunikacyjnych w wyszukiwarkach, nieaktualnych informacji o rozkładach jazdy.
- Wprowadzenie transportu na żądanie oraz transportu medycznego jako elementu taryfy pomorskiej. Rozwiązanie to przyniesie nie tylko korzyści społeczne, lecz także transportowe i finansowe. Wprowadzenie dostępnego transportu medycznego na żądanie ograniczy liczbę dojazdów do placówek ochrony zdrowia samochodem prywatnym, a tym samym zmniejszy korki oraz presję na miejsca parkingowe. Umożliwi pacjentom wygodny dojazd bez konieczności szukania parkingu i ponoszenia jego kosztów. Równocześnie pozwoli efektywniej wykorzystywać środki z programów społecznych, opłat za koncesje alkoholowe i podobnych źródeł, kierując je na trwałe wsparcie transportu publicznego i działania ograniczające korki. Obecnie znaczna część środków „znaczonych” z tego typu programów bywa marnowana i „przepalana”, bez osiągnięcia istotnych korzyści społecznych.
- Aktywna współpraca z Uniwersytetem Morskim w Gdyni i Politechniką Morską w Szczecinie – płatne praktyki, staże, stypendia oraz oferty pracy i współpracy dla studentów, doktorantów i absolwentów obu uczelni kształcących się lub prowadzących badania w obszarze związanym z realizacją niniejszej petycji. Wzorem może być Uniwersytet Żyliński w Żylinie, o profilu transportowym, który pełni taką rolę na Słowacji.
- Uproszczenie nazewnictwa celem unikania wprowadzania pasażerów w błąd w transporcie publicznym– casus Pomorskiej Kolei Metropolitarnej, który jest powszechnie mylony z przewoźnikiem.
W ramach tych działań oprócz samej petycji powstanie cała seria artykułów i opracowań eksperckich. Niektóre z nich już są (np. artykuły naukowe o słowackim i austriackim transporcie), ale wymagają lepszego wypromowania. Potrzebne będzie też rozwinięcie kanałów społecznościowych – pomorskich stron i grup na Facebooku.
Moja działalność w temacie Pomorskiej Reformy Transportowej nie ograniczy się oczywiście do sformułowania postulatów i ich wyjaśnienia w petycji, artykułach i opracowaniach eksperckich. Konieczne będzie stałe dziennikarskie monitorowanie tematu we wszystkich jego aspektach. Przykładowo, usamorządowienie SKM, które się opóźnia. Zapytania prasowe – na jakim to jest etapie, co jest aktualnie realizowane, dlaczego z opóźnieniami, w czym jest problem. I tak ze wszystkim.
Na to wszystko potrzebne są zasoby – czas, praca i pieniądze. Jeżeli cenisz to, co robię i chcesz te działania wesprzeć – możesz symbolicznie „postawić mi kawę” za pośrednictwem portalu Buy Coffee, na którym właśnie utworzyłem swój profil. Bez finansowania to się nie uda – a takie inicjatywy muszą być finansowane oddolnie, przez zaangażowanych i nieobojętnych na sprawy publiczne obywateli. To również klucz do sukcesu w temacie wiarygodności mojej inicjatywy – sygnał dla decydentów, że stoją za nią konkretni ludzie, mieszkańcy i pasażerowie – a nie tylko autor petycji. I nie, wcale nie chodzi o jakieś wielkie wpłaty. Liczy się również symboliczna „kawa” za symbolicznego „piątaka”. Już to będzie sygnałem, że dla społeczeństwa ta sprawa jest ważna, zatem decydenci muszą się z nią liczyć – nie mogą jej zbagatelizować, wyśmiać, podważać.
Pomorską Reformę Transportową i inne działania możesz wesprzeć tutaj:
Postaw kawę dla Jakub Łoginow – Lepszy transport publiczny – buycoffee.to
Równie ważną formą wsparcia finansowego inicjatywy jest zakup ebooków z poniższej listy. Wpływy ze sprzedaży pozwalają na utrzymanie tej strony oraz na pokrycie kosztów funkcjonowania kampanii, w tym kosztów transportu (wyjazdy terenowe na obszary wykluczone komunikacyjnie, dojazd na spotkania związane z tematem petycji), promocji petycji w Internecie itp.
Bałtyk przez cały rok. Jak wydłużyć sezon turystyczny i przyciągnąć gości ze Słowacji i Czech
Słowackie Tatry i inne góry transportem publicznym
Nieznany sąsiad. Podręcznik współpracy polsko-słowackiej
Ponadto:
Polub stronę na FB: Dobry transport dla Pomorza
Dołącz do grupy: Pomorski Transport | Facebook
Kontakt do mnie: kuba.loginow@gmail.com
Czytaj też: