Ostatnie pięć lat poświęciłem na intensywną naukę i badania sprawdzonych zagranicznych rozwiązań w pozamiejskim transporcie publicznym, dzięki którym w Austrii, Słowacji, Czechach i wielu regionach Niemiec praktycznie nie ma wykluczenia transportowego. Dlaczego na słowackiej prowincji czy w austriackim Tyrolu dojedziemy wygodnym autobusem do każdej wsi, płacąc za bilet sieciowy na cały transport dużo mniej, niż w Trójmieście na samą tylko komunikację miejską? Po pięciu latach ciężkiej pracy już to wiem – i chciałbym tę wiedzę wdrożyć w praktyce. To dobry moment, by skończyć z wykluczeniem transportowym w Polsce. Czas na reformę pozamiejskiego transportu publicznego z wykorzystaniem sprawdzonych europejskich rozwiązań.
Pierwszy krok już zrobiliśmy. Wiosną i latem 2024 zbieraliśmy podpisy pod moją petycją „Pięć razy TAK dla transportu publicznego”, która obejmowała m.in. przekazanie odpowiedzialności za autobusy regionalne województwom (tak jak to jest na Słowacji i w Austrii), stworzenie jednolitej bazy przystanków i uniwersalnej wyszukiwarki na wzór www.cp.sk oraz ujednolicenie ulg ustawowych. Petycję oficjalnie złożyłem w Ministerstwie Infrastruktury w symbolicznym dniu – w rocznicę podpisania Porozumień Sierpniowych. Petycja została rozpatrzona pozytywnie, wsparł ją osobiście również partyjny przełożony ministra infrastruktury – wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz, co jest wydarzeniem bez precedensu. Ministerstwo przygotowało projekt nowelizacji ustawy o PTZ przekazującej wzorem Austrii i Słowacji koordynację transportu autobusowego urzędom marszałkowskim, ma wejść w życie w połowie 2026 roku.
To już za kilka miesięcy. Dlatego właśnie postanowiłem wesprzeć samorządy Województwa Pomorskiego i Zachodniopomorskiego, przygotowując projekt pomorskiej reformy transportowej, z wykorzystaniem sprawdzonych rozwiązań ze Słowacji, Czech, Austrii i Niemiec.
Wkrótce przedstawię Państwu internetową petycję, nad którą obecnie pracuję. Już teraz mogę wymienić główne punkty postulowanej reformy:
- Utworzenie Pomorskiego Integratora Transportowego dla obu województw (PIT) na wzór IDS Východ lub VOR.
- Utworzenie samorządowych Kolei Pomorskich na bazie usamorządowionej spółki SKM Trójmiasto oraz Kolei Zachodniopomorskich, stopniowe przejęcie przez nie zadań przewozowych od Polregio.
- Uruchomienie Autobusów Kolei Pomorskich i Autobusów Kolei Zachodniopomorskich na wzór Małopolskich Linii Dowozowych Kolei Małopolskich. Stopniowy zakup taboru (duże autobusy) i stopniowe uruchamianie kolejnych linii wojewódzkich – początkowo tam, gdzie całkowicie brakuje połączeń.
- Słowacki i austriacki standard autobusów co do ich częstotliwości (co najmniej 8 par połączeń dziennie, również w weekendy i święta), taboru (nie muszą być nowe i mogą być spalinowe – ale nie mogą to być ciasne busy), taktu i skomunikowania z pociągami.
- Wspólna jednolita taryfa kolejowo-autobusowa na wzór Austrii i Słowacji.
- Jednolity standard zasad korzystania z autobusów wojewódzkich i jednolite malowanie oraz identyfikacja marketingowa: marka organizatora, a nie operatora/przewoźnika. Wielu przewoźników i podwykonawców – ale pasażera ma nie interesować, która firma realizuje przewozy, istotne jest kto je zleca.
- Wspólny bilet na wszystko wzorem austriackiego Klima Ticket, w podobnej cenie do austriackiej.
- Lepszy standard infrastruktury rowerowej – ciągłość dróg rowerowych w Pomorskim na wzór zasad jakie obowiązują w Zachodniopomorskim. Włączenie rowerów, hulajnóg elektrycznych, UWR (rolki, deskorolka) do systemu pomorskiej mobilności, zarówno jako produkt turystyczny, jak i forma dojazdu na stację kolejową lub przystanek autobusowy. Całkowite odejście od kostki fazowanej na chodnikach.
- Usunięcie nazewnictwa wprowadzającego obywateli i pasażerów w błąd. Przedsiębiorstwa zarządzające infrastrukturą kolejową mają mieć w nazwie słowo infrastruktura, by nikt nawet przez chwilę nie pomyślał, że np. Pomorska Kolej Metropolitarna jest przewoźnikiem. Zmiana nazwy spółki na Pomorska Infrastruktura Kolejowa, albo Zarząd Pomorskiej Infrastruktury Kolejowej, Pomorski Zarząd Torów i Przystanków – do dyskusji i konsultacji.
- Aktywna promocja pozamiejskiego transportu publicznego i mobilności aktywnej w działaniach pomorskich organizacji turystycznych. PROT, ZROT – mają nie tylko zabiegać o przyjazd turystów na Pomorze, ale mają zabiegać o to, by była to ZRÓWNOWAŻONA TURYSTYKA. Całoroczna, aktywna, turyści odpowiedzialni społecznie, preferujący transport publiczny i turystykę aktywną (turystykę rowerową, turystykę rolkarską). Rozwinięcie idei „Bałtyk przez cały rok”. Turystyka przyjazna mieszkańcom, odpowiedzialna społecznie i prośrodowiskowa – zamiast turystyki nastawionej na zysk dla nielicznej grupy właścicieli hoteli i apartamentów.
W ramach tych działań powstanie bardzo rozbudowana petycja internetowa oraz cała seria artykułów i opracowań eksperckich. Niektóre z nich już są (np. artykuły naukowe o słowackim i austriackim transporcie), ale wymagają lepszego wypromowania. Potrzebne będzie też rozwinięcie kanałów społecznościowych – pomorskich stron i grup na Facebooku.
Moja działalność w temacie Pomorskiej Reformy Transportowej nie ograniczy się oczywiście do sformułowania postulatów i ich wyjaśnienia w petycji, artykułach i opracowaniach eksperckich. Konieczne będzie stałe dziennikarskie monitorowanie tematu we wszystkich jego aspektach. Przykładowo, usamorządowienie SKM, które się opóźnia. Zapytania prasowe – na jakim to jest etapie, co jest aktualnie realizowane, dlaczego z opóźnieniami, w czym jest problem. I tak ze wszystkim.
Na to wszystko potrzebne są zasoby – czas, praca i pieniądze. Jeżeli cenisz to, co robię i chcesz te działania wesprzeć – możesz symbolicznie „postawić mi kawę” za pośrednictwem portalu Buy Coffee, na którym właśnie utworzyłem swój profil. Bez finansowania to się nie uda – a takie inicjatywy muszą być finansowane oddolnie, przez zaangażowanych i nieobojętnych na sprawy publiczne obywateli. To również klucz do sukcesu w temacie wiarygodności mojej inicjatywy – sygnał dla decydentów, że stoją za nią konkretni ludzie, mieszkańcy i pasażerowie – a nie tylko autor petycji. I nie, wcale nie chodzi o jakieś wielkie wpłaty. Liczy się również symboliczna „kawa” za symbolicznego „piątaka”. Już to będzie sygnałem, że dla społeczeństwa ta sprawa jest ważna, zatem decydenci muszą się z nią liczyć – nie mogą jej zbagatelizować, wyśmiać, podważać.
Pomorską Reformę Transportową i inne działania możesz wesprzeć tutaj:
Postaw kawę dla Jakub Łoginow – Lepszy transport publiczny – buycoffee.to
Polub stronę na FB: Dobry transport dla Pomorza
Dołącz do grupy: Pomorski Transport | Facebook
Czytaj też: