Tatrzańska elektryczka to coś, czego Polacy odwiedzający Tatry najbardziej Słowakom zazdroszczą – i co chętnie widzieliby również u nas na Podhalu. Nowoczesna kolej wąskotorowa kursuje na dwóch liniach: Szczyrbskie Pleso – Stary Smokowiec – Tatrzańska Łomnica oraz Stary Smokowiec – Poprad. Teraz pojawiła się szansa na jej przedłużenie do Tatrzańskiej Kotliny, a w dalszej kolejności do Polski: stosowny projekt unijny złożył Preszowski Kraj Samorządowy, czyli region (odpowiednik naszego województwa) graniczący z Małopolską i Podkarpaciem, rozpościerający się od Tatr Wysokich po słowackie Bieszczady.
Już sama przejażdżka kolejką jest dużą atrakcją ze względu na piękne widoki i komfort podróży. Można się tu poczuć jak w Alpach, bo zwłaszcza w Austrii i Szwajcarii podobny system transportu szynowego w górach jest standardem i bardzo pomaga w rozładowaniu korków i unikaniu spalin samochodowych.
Apele o budowę podobnego systemu w Polskich Tatrach i na Podhalu były formułowane wielokrotnie, zawsze jednak kończyło się tak samo – jako nierealne marzenie. Teraz ma się to zmienić. Słowacki Kraj Preszowski zainicjował transgraniczny projekt „Dwa kraje, jedne Tatry”, którego celem jest poprawa dostępności komunikacyjnej i usług turystycznych w całym rejonie Tatr Wysokich poprzez rozwój niskoemisyjnego transportu publicznego. Tak o projekcie napisał wiceprzewodniczący Kraju Preszowskiego Štefan Bieľak:
„Dwa kraje – jedne Tatry” (poszukiwanie nowego połączenia transportowego między słowacką a polską częścią Tatr) to nazwa projektu, który został przygotowany i złożony 28 lutego 2025 r. w ramach naboru na wsparcie współpracy instytucjonalnej Transgranicznego Programu Interreg Polska–Słowacja 2021–2027. Wnioskodawcą projektu jest Samorządowy Kraj Preszowski, a jego partnerami są Województwo Małopolskie w Krakowie oraz Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej EZUS TATRY z siedzibą w Nowym Targu.
Głównym celem projektu jest wzmocnienie współpracy transgranicznej w celu stworzenia zintegrowanego, trwałego i ekologicznego transportu pomiędzy słowacką a polską częścią wspólnych Tatr. W ramach projektu zostanie opracowane transgraniczne studium wykonalności, które oceni techniczne, ekologiczne, środowiskowe oraz ekonomiczne możliwości połączenia transportowego słowackiej i polskiej części Tatr.
Priorytetowo ma zostać oceniona możliwość rozszerzenia Tatrzańskiej Kolei Elektrycznej (TEŽ), ewentualnie innej formy ekologicznego transportu, z Tatrzańskiej Łomnicy do granicy państwowej słowacko-polskiej, a następnie po stronie polskiej do Zakopanego. Równocześnie przeanalizowane zostaną możliwości i potrzeby modernizacji istniejącej Tatrzańskiej Kolei Elektrycznej po stronie słowackiej, w tym zwiększenie jej przepustowości, ewentualne podniesienie prędkości na trasach Poprad – Stary Smokowiec – Szczyrbskie Pleso oraz Stary Smokowiec – Tatrzańska Łomnica, a także potencjalne przedłużenie linii do lotniska Poprad–Tatry.
Oprócz opracowania studium wykonalności projekt obejmuje również organizację seminarium inauguracyjnego, specjalistycznych warsztatów, wizyty studyjnej oraz konferencji podsumowującej. Partnerzy planują także utworzenie wspólnej platformy w postaci Transgranicznej Rady ds. Transportu w Tatrach, która będzie pełnić funkcję stałej grupy roboczej i organu doradczego złożonego z przedstawicieli obu stron, kierowanego przez Samorządowy Kraj Preszowski oraz Województwo Małopolskie.
Całkowity koszt projektu wynosi 444 800 euro, z czego blisko 85 procent wydatków przeznaczonych jest na opracowanie transgranicznego studium wykonalności. Ze środków Unii Europejskiej wnioskowana jest kwota 355 840 euro (80 procent), z budżetu państwa 53 376 euro (12 procent) oraz z budżetu Samorządowego Kraju Preszowskiego 35 584 euro (8 procent).
Jest to jeden z kolejnych projektów przygotowanych przez Samorządowy Kraj Preszowski w ramach stopniowej realizacji Planu zrównoważonej mobilności regionu Tatry Wysokie.
W przypadku zatwierdzenia projekt będzie realizowany w okresie od lipca 2025 roku do października 2026 roku” – napisał wiceżupan Kraju Preszowskiego Štefan Bieľak.
Portal „Port Europa” zwrócił się z prośbą o dodatkowe informacje do biura prasowego Preszowskiego Kraju Samorządowego. „Cała ta koncepcja / pomysł oceny takiej możliwości wynika ze strategicznego dokumentu Plan zrównoważonej mobilności (PUM) Preszowskiego Kraju Samorządowego oraz jego części PUM Tatry Wysokie. Część tego dokumentu zatytułowana PUM region Tatry Wysokie – część projektowa i wdrożeniowa mówi o konkretnych działaniach w ramach określonych horyzontów czasowych, których celem jest osiągnięcie zrównoważonej mobilności na obszarze Tatr.
Wspomniany odcinek stanowi propozycję działania OP 2 IVD: Nowe odcinki linii kolejowych, w ramach którego jako działanie OP2 IVD1 przewidziano opracowanie studium wykonalności przedłużenia linii Tatrzańskiej Kolei Elektrycznej (TEŽ) z Tatrzańskiej Łomnicy do Tatrzańskiej Kotliny w perspektywie do roku 2030. Następnie, w zależności od wyników tej analizy, kolejnym działaniem OP2 IVD4 ma być przedłużenie linii oraz wprowadzenie taktu co 30 minut. Działanie to przewidziane jest w perspektywie do roku 2040.
Oczywiście wszystkie proponowane działania będą zależne od dostępności środków finansowych, ponieważ każde z nich wymaga nakładów finansowych – zarówno na etap przygotowania inwestycji, jak i na samą jej realizację” – informuje portal „Port Europa” Daša Jeleňová, rzeczniczka prasowa Kraju Preszowskiego.
Jakub Łoginow
Źródło ilustracji: Preszowski Kraj Samorządowy / słowacki sekretariat Euroregionu Tatry
Port Europa to nie tylko publikacje, ale również realne działania społeczne i inicjatywy transgraniczne, m.in. na rzecz polsko-słowackich połączeń autobusowych. Dziennikarstwo i aktywność obywatelska wymagają czasu i pieniędzy. Portal funkcjonuje dzięki wsparciu Czytelników. Jeśli chcesz przyczynić się do dalszego działania Portu Europa i inicjatyw społecznych, możesz to zrobić, kupując nasze e-booki:
Słowackie Tatry i inne góry transportem publicznym
Nieznany sąsiad. Podręcznik współpracy polsko-słowackiej
Przewodniki dla rolkarzy:
Przewodnik dla rolkarzy – Kraków, Małopolska, Słowacja
Rolki nad Bałtykiem – Przewodnik dla rolkarzy nie tylko na wakacje
Przewodnik dla rolkarzy – Tom trzeci. Od wschodniej Słowacji po Alpy
Nauka języków obcych:
Podręcznik języka ukraińskiego
Podręcznik języka białoruskiego
Podręcznik czeskiego słownictwa
Nauka języka polskiego:
Podręcznik języka polskiego dla Ukraińców
Podręcznik języka polskiego dla Słowaków